Με ἀφορμὴ τὴ συμπλήρωση τεσσάρων ἐτῶν ἀπὸ τὴν ἔναρξη τοῦ πολέμου στὴν Οὐκρανία, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αὐστρίας καὶ Ἔξαρχος Οὐγγαρίας κ. Ἀρσένιος προέβη εἰς τὴν ἀκόλουθη δήλωση, ἀναφερόμενος εἰς τὶς πνευματικὲς, ἐκκλησιολογικὲς καὶ ἀνθρωπολογικὲς διαστάσεις τῆς συνεχιζομένης τραγωδίας.

Ἡ δήλωση τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αὐστρίας κ. Ἀρσενίου

Τέσσερα χρόνια συμπληροῦνται ἀπὸ τότε ποὺ ἡ γῆ τῆς Οὐκρανίας ἔγινε τόπος σταυρώσεως. Τέσσερα χρόνια κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἱστορία δὲν γράφεται μὲ μελάνι, ἀλλὰ μὲ αἷμα. Καὶ ὅσο ὁ χρόνος βαθαίνει, τόσο ἀποκαλύπτεται ὅτι ὁ πόλεμος αὐτὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς μία σύγκρουσις συμφερόντων, ἀλλὰ γεγονὸς ἀποκαλυπτικὸ τῆς πνευματικῆς μας καταστάσεως.

Ἡ εἰσβολὴ τῆς Ρωσίας δὲν ἀνέτρεψε μόνον σύνορα· ἀνέτρεψε βεβαιότητες. Ἔθεσε ὑπὸ κρίσιν τὴν ἴδια τὴν ἔννοια τοῦ κοινοῦ Σώματος. Λαοὶ ποὺ κοινωνοῦν τῆς αὐτῆς Εὐχαριστίας εὑρέθησαν νὰ ἀντικρίζωνται μέσα ἀπὸ τὸ στόχαστρο. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἁπλῶς πολιτικὴ τραγωδία· εἶναι ἐκκλησιολογικὸ παράδοξο, μία ὀντολογικὴ ῥωγμή.

Χιλιάδες νεκροί. Νέοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔφεραν ἐπάνω τους τὴν ὑπόσχεση τοῦ μέλλοντος καὶ ὁδηγήθηκαν πρόωρα εἰς τὴν σιωπή. Κάθε τέτοιος θάνατος δὲν εἶναι μόνον ἀπώλεια ζωῆς· εἶναι διακοπὴ σχέσης. Εἶναι ματαίωση ἑνὸς μοναδικοῦ τρόπου ὕπαρξης. Διότι τὸ πρόσωπο, κατὰ τὴν πατερικὴ ἀνθρωπολογία, δὲν εἶναι ἄτομο κλειστό, ἀλλὰ σχέση ἀνοικτή. Ὅταν χάνεται ἕνας νέος, δὲν ἀφαιρεῖται ἁπλῶς μία βιολογικὴ παρουσία· καταρρέει ἕνα δίκτυο σχέσεων, μία μικρὰ οἰκουμένη ἀγάπης.

Οἱ οἰκογένειες ποὺ διαλύθηκαν φέρουν τὸ ἀθέατο βάρος τῆς ἱστορίας. Παιδιὰ μεγαλώνουν μὲ τὴν ἀπουσία ὡς καθημερινὴ παιδαγωγία. Μητέρες ζοῦν μὲ τὸν πόνο ὡς μόνιμο συνοδοιπόρο. Καὶ μέσα σὲ αὐτὸ τὸ σκοτάδι ἀναδύονται χιλιάδες ἡρωίδες γυναῖκες — μάνες, σύζυγοι, ἀδελφές — ποὺ κρατοῦν ὄρθια τὴν κοινωνία χωρὶς νὰ κρατοῦν ὅπλα. Ἡ ἀντοχὴ τους ἀποτελεῖ μορφὴ σιωπηλῆς μαρτυρίας· ἄσκηση σταυρικῆς ἀγάπης μέσα στὴν ἱστορικὴ καταιγίδα.

Τὸ τραῦμα βαθαίνει ὅταν ὁ ἐκκλησιαστικὸς λόγος δὲν περιορίζεται στὴ διακονία τῆς παρηγορίας καὶ στὴν ἐπίμονη ἱκεσία γιὰ εἰρήνη, ἀλλὰ ἀφήνει νὰ ὑπονοηθεῖ ὅτι ἡ σύγκρουση μπορεῖ νὰ ἐνταχθεῖ σὲ μία ἀνώτερη «ἱστορικὴ ἀποστολή». Ὅταν ἡ βία ἐγγίζει τὰ ὅρια θεολογικῆς νομιμοποίησης, τότε ἡ πίστη κινδυνεύει νὰ μεταβληθεῖ σὲ ἰδεολογικὸ σχήμα. Καὶ ἡ ἰδεολογία, ἔστω καὶ ἐὰν φέρει ἐκκλησιαστικὴ γλῶσσα, παραμένει ἄρνηση τῆς σταυρικῆς λογικῆς τοῦ Χριστοῦ.

Ἡ Ὀρθοδοξία δὲν γνωρίζει ἱεροὺς πολέμους· γνωρίζει ἱερὰ μετάνοια. Δὲν γνωρίζει σωτηρία διὰ τῆς ἐπικράτησης· γνωρίζει σωτηρία διὰ τῆς ταπείνωσης. Ὁ Χριστὸς δὲν νίκησε κατακτώντας ἐδάφη, ἀλλὰ παραδίνοντας τὸν Ἑαυτό Του. Κάθε ἀπόπειρα σύνδεσης τοῦ Εὐαγγελίου μὲ τὴν ἐπιβολὴ τῆς ἰσχύος ἀλλοιώνει τὸ ἦθος τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὑπονομεύει τὴν ἀποστολή της.

Τέσσερα χρόνια μετά, ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι μόνο ἡ συνέχιση τῶν ἐχθροπραξιῶν· εἶναι ἡ σκλήρυνση τῆς καρδιάς. Νὰ συνηθίσουμε τοὺς νεκρούς. Νὰ συνηθίσουμε τὶς χήρες. Νὰ συνηθίσουμε τὰ ὀρφανά. Νὰ ἀποδεχθοῦμε ὅτι ἡ Ἱστορία προχωρεῖ ἀναγκαστικὰ μέσα ἀπὸ τὴν ἀνακύκλωση τῆς βίας.

Νὰ ἀποδεχθοῦμε τὶς κρύες νύχτες τοῦ χειμώνα, χωρὶς νερό, ρεύμα καὶ θέρμανση, γιὰ χιλιάδες ἀνθρώπους. Ὅμως ἡ χριστιανικὴ συνείδηση δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδεχθεῖ τὴν ἀναγκαιότητα τοῦ κακοῦ ὡς μεταφυσικὸ δεδομένο. Ὁ πόλεμος δὲν εἶναι μοῖρα· εἶναι ἀποτυχία ἐλευθερίας.

Στεκόμαστε, λοιπόν, μὲ πόνο καὶ μὲ ἐπίγνωση. Προσευχόμαστε γιὰ τοὺς χιλιάδες νεκρούς, νὰ τοὺς ἀναπαύσει ὁ Θεὸς ἐν φωτί. Προσευχόμαστε γιὰ τὶς μητέρες ποὺ θρηνοῦν, γιὰ τὶς γυναῖκες ποὺ ἀγωνίζονται, γιὰ τὶς οἰκογένειες ποὺ ζοῦν μέσα στὴ διάλυση. Προσευχόμαστε καὶ γιὰ ἐκείνους ποὺ κρατοῦν στὰ χέρια τους τὶς ἀποφάσεις, πολιτικὲς καὶ πνευματικές, νὰ φωτιστοῦν καὶ νὰ ἀποσυνδέσουν ὁριστικὰ τὴν πίστη ἀπὸ κάθε μορφὴ βίας.

Εἴθε ἡ τέταρτη αὐτὴ ἐπέτειος νὰ γίνει ὄχι ἁπλῶς σημεῖο μνήμης, ἀλλὰ ἀφετηρία μετάνοιας. Εἴθε νὰ ἔρθει ἡ ἡμέρα ποὺ οἱ λαοὶ θὰ ἀναγνωρίσουν ὅτι ἡ ἀληθινὴ δύναμη δὲν βρίσκεται στὴν ἐπικράτηση, ἀλλὰ στὴ συμφιλίωση· ὅτι ἡ εἰρήνη δὲν εἶναι τακτικὸς ἐλιγμός, ἀλλὰ ὀντολογικὴ ἀποκατάσταση σχέσης.

Καὶ τότε, ἴσως, μέσα ἀπὸ τὰ ἐρείπια, νὰ ἀναδυθεῖ μία νέα συνείδηση· ὅτι ἡ ἱστορία δὲν σώζεται μὲ περισσότερη ἰσχύ, ἀλλὰ μὲ περισσότερη ἀλήθεια. Ὅτι ἡ Ἐκκλησία παραμένει Ἐκκλησία μόνο ὅταν ἀρνεῖται νὰ εὐλογήσει τὸ μῖσος καὶ ἐπιμένει νὰ μαρτυρεῖ τὴν εἰρήνη. Μέχρι ἐκείνη τὴν ὥρα, ἡ προσευχή μας παραμένει σταθερὴ καὶ ἐπίμονη· Κύριε, λύτρωσε τὸν λαό Σου ἀπὸ τὸν κύκλο τῆς βίας καὶ χάρισέ μας τὸ θαῦμα τῆς εἰρήνης Σου.

Τὴν Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς, 22 Φεβρουαρίου 2026, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αὐστρίας κ. Ἀρσένιος προέστη τῆς Δισαρχιερατικῆς Θείας Λειτουργίας στὴν Ἐνορία τοῦ Ἁγίου Δημητρίου στὸ Salzburg. Μὲ τὸν Σεβασμιώτατο συλλειτούργησε ὁ Θεοφιλέστατος Ἐπίσκοπος Ἀρίστης κ. Μάξιμος, ἐνῶ τοὺς Ἀρχιερεῖς συνόδευσαν λειτουργικῶς ὁ ἱερατικῶς προϊστάμενος Πρωτοπρεσβύτερος Ζαφείριος Κουτελιέρης καὶ ὁ ἐφημέριος τῆς οὐκρανοφώνου Ἐνορίας Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου Πρεσβύτερος Κωνσταντίνος Shevchenko.

Στὸν Κατηχητήριο Λόγο του,μὲ ἀφορμὴ τὴν ἔναρξη τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς 2026, ἡ Α.Θ.Π. ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαῖος  εὔχεται στὸ ἀνὰ τὴν Οἰκουμένη θεοσεβὲς πλήρωμα  «εὔδρομο τὸ στάδιον τῆς νηστείας, μὲ ἄσκηση καὶ ὑπομονή, εὐχαριστία καὶ δοξολογία» καὶ τὸ προτρέπει νὰ συνειδητοποιήσει ἐκ νέου τὴν ἀλήθεια τῆς κατὰ Χριστόν ἀσκήσεως καὶ τὴν ἄρρηκτο σύνδεσή της μὲ τὴν ζωὴ τῆς  Ἐκκλησίας. Ἡ ἄσκηση περιλαμβάνει μετάνοια,  προσευχή, ταπεινοφροσύνη, συγχωρητικότητα, νηστεία, καὶ καλὰ  ἔργα, στοιχεῖα  «ἀλληλένδετα καὶ ἀλληλοπεριχωρούμενα» σὲ κάθε χριστιανικὴ ὕπαρξη, τονίζει ὁ Πατριάρχης. Ἡ ἄσκηση τῶν ἀρετῶν  συνδέει τὸν πιστὸ «μὲ τὴν ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνην στὴν Θείαν πρόνοιαν, μὲ τὴν ἀνεξάντλητο πνευματικὴ εὐφροσύνη ... μὲ τὴν αὐθυπέρβασιν καὶ τὴν αὐτοπροσφοράν, τὴν φιλάνθρωπον ἀγάπην, τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν κτίσιν πᾶσαν". Διευκρινίζει ὅτι ἡ ἄσκηση, ἀποτελεῖ, «ἐκκλησιαστικό», ὄχι «ἀτομικό» γεγονός, ὑποταγὴ στὸν  κανόνα καὶ στὴν «καθολικήν πεῖραν» τῆς Ἐκκλησίας διότι  στὴν Ὀρθόδοξο παράδοση δὲν ὑπάρχει ὡς αὐτοσκοπὸς ὥστε «νὰ ὁδηγεῖ στὴν ὑπερεκτίμησιν τῆς ἀτομικῆς προσπαθείας καὶ νὰ τροφοδοτεῖ τάσεις αὐτοδικαιώσεως».   Ὑπενθυμίζεται τέλος  στὰ τέκνα τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας ὅτι, ὡς ἔκφραση εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴν Θεοτόκον, κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου θὰ κορυφωθοῦν οἱ ἑορτασμοὶ ἐπί τῇ συμπληρώσει 1400 ἐτῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 626, ὅταν ὁ Ὕμνος ἐψάλη άπὸ ὀρθίους πιστοὺς καὶ διεσώθη ἡ Κωνσταντινούπολης ἀπὸ ἐπικίνδυνη πολιορκία